Verf en techniek

Olieverf, acryl of gouache: waarmee begint u?

Gepubliceerd 31 juli 2026

Verfstubes in een halve cirkel rond een houten schilderspalet met kwasten en mengverf
Foto: onbekend — CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Droogtijd is het echte verschil

Acryl droogt in minuten. Dat is prettig als u wilt doorwerken en lastig als u wilt mengen op het doek: wat u niet binnen een paar minuten doet, doet u niet meer. Met een vertrager rekt u dat op, maar de aard van de verf blijft snel.

Olieverf blijft dagen open. U kunt kleuren in elkaar laten overlopen, zachte overgangen maken en morgen verder waar u vandaag stopte. De prijs is geduld: een werk in lagen kost weken.

Gouache droogt snel als acryl maar blijft oplosbaar in water, dus u kunt later opnieuw ingrijpen. Het droogt mat op en kleuren verschuiven daarbij zichtbaar — donkere tinten trekken lichter op, lichte juist donkerder.

Wat u eromheen nodig heeft

Acryl: water, meer niet. Penselen uitspoelen voordat de verf opdroogt, want uitgeharde acryl krijgt u er niet meer uit.

Olieverf: een medium (lijnolie, stand olie of een kant-en-klaar mengsel) en iets om penselen te reinigen. Dat laatste kan met reukloze terpentinevervanger, maar ook met gewone zeep en water als u eerst de meeste verf uitveegt.

Gouache: water en een palet dat u nat kunt houden. Een keramisch palet of een vochtig palet werkt hier het prettigst.

Ventilatie is alleen bij olieverf met oplosmiddelen een serieus punt.

Wat vergeeft de meeste fouten

Olieverf, met afstand. U kunt een half uur later nog wegvegen, verzachten of verplaatsen, en dat is precies wat u nodig heeft als u leert kijken.

Acryl vergeeft anders: u schildert er gewoon overheen, want het dekt goed en is binnen tien minuten droog. Dat maakt corrigeren makkelijk maar subtiel overgangen maken moeilijk.

Gouache zit ertussenin, en heeft één eigenaardigheid: doordat het weer oplost in water, kunt u een onderlaag per ongeluk mee omhoog halen. Werk daarom met weinig water in de bovenlagen.

Wat het kost per jaar

Acryl is in aanschaf het goedkoopst en verbruikt u het snelst: de verf droogt op het palet en wat u niet gebruikt, gooit u weg. Een vochtig palet beperkt dat aanzienlijk.

Olieverf is duurder per tube maar zuiniger in gebruik. Wat op uw palet overblijft, kunt u afdekken of in de vriezer bewaren en de volgende dag verder gebruiken — dat scheelt over een jaar meer dan het prijsverschil.

Daar staat tegenover dat olieverf mediums en reinigingsmiddelen vraagt, en gouache een goed palet. Alles bij elkaar ontlopen de drie elkaar minder dan de tubeprijzen suggereren; het echte verschil zit in hoeveel u weggooit.

Een startset die klopt

Vijf kleuren plus wit is genoeg voor vrijwel alles: een warme en een koude rood, een warme en een koude blauw, een geel, en titaanwit. Zwart hoeft niet — dat mengt u mooier uit blauw en bruin.

Koop studiekwaliteit om te beginnen, geen goedkoopste schoolverf: daar zit zoveel vulmiddel in dat kleuren vaal blijven en u denkt dat het aan u ligt.

En koop grote tubes van wit. Wit is de kleur die als eerste op is, altijd.

Veelgestelde vragen

Welke verf is het beste om mee te beginnen?
Acryl als u snel resultaat wilt en weinig materiaal, olieverf als u wilt kunnen corrigeren en mengen op het doek.
Kan ik acryl over olieverf schilderen?
Nee. Acryl hecht niet op olie. Andersom kan wel: olieverf over een acrylondergrond is gebruikelijk.
Heb ik zwart nodig in mijn startset?
Niet echt. Gemengd zwart uit blauw en bruin geeft levendiger schaduwen dan zwart uit de tube.
Lees ook
Vet over mager
Verf en techniek
Vet over mager
Penselen kiezen
Verf en techniek
Penselen kiezen