Waarom vernis
Vernis doet twee dingen. Het beschermt de verflaag tegen stof, vuil en uv, en het maakt de glans overal gelijk — want olieverf droogt onregelmatig op: sommige plekken glanzend, andere dof.
Die tweede functie is de reden dat een werk na vernissen opeens 'aan' lijkt te gaan: kleuren die waren ingeslagen komen terug op hun oorspronkelijke diepte.
Acrylwerk hoeft niet per se gevernist, maar het helpt tegen stof en maakt het schoonmaakbaar. Gebruik dan wel een vernis die voor acryl bedoeld is, met een isolatielaag ertussen.
Wanneer
Bij olieverf pas als het werk is doorgedroogd: afhankelijk van dikte zes maanden tot een jaar. Eerder vernissen sluit olie in die nog moet oxideren, en dat geeft later barsten of een troebele laag.
Heeft u eerder bescherming nodig — bijvoorbeeld voor een tentoonstelling — gebruik dan een tijdelijke tussenvernis die u later verwijdert.
Bij acryl kan het na een week, mits volledig droog. Acryl droogt snel aan de oppervlakte maar hardt in de dagen erna verder uit.
Hoe u vernist
Werk in een stofvrije ruimte, liggend, met het werk vlak. Stof dat tijdens het drogen neerdaalt, zit er daarna in.
Breng dun aan met een brede, zachte kwast of met spuitbus op vijfentwintig tot dertig centimeter afstand. Twee dunne lagen zijn beter dan één dikke; laat de eerste volledig drogen.
Werk in één richting en overlap steeds een klein stukje, zonder terug te gaan over een plek die al begint te drogen — dan trekt u strepen.
Kies een afneembare vernis (damar of een moderne synthetische restauratievernis). Een permanente vernis maakt latere reiniging onmogelijk, en juist die laag hoort er over dertig jaar af te kunnen.
Signeren en achterkant
Signeer in de verf terwijl die nog nat is, of met dezelfde verfsoort erna — niet met stift of balpen, want die verkleuren en lossen op onder vernis.
Belangrijker dan de voorkant is de achterkant. Zet daar titel, jaar, formaat, gebruikte verfsoort en drager op. Dat kost twee minuten en het is precies wat er over twintig jaar niet meer te achterhalen is — voor uzelf niet, en voor wie het werk dan heeft ook niet.
Fotografeer elk afgerond werk bij daglicht, recht van voren, zonder lijst. Een eigen archief is de enige manier om over een paar jaar te zien wat u geleerd heeft, en het is bij verkoop of verzekering het enige bewijsmateriaal dat u heeft.
Bewaren
Rechtop, met ruimte ertussen, in een ruimte die niet extreem droog of vochtig is. Een zolder die 's zomers vijftig graden wordt en 's winters vriest, is de slechtste plek in huis.
Zet er karton of schuim tussen zodat lijsten en spieramen niet in het volgende doek drukken. Nooit plat stapelen met iets erop.
Dek werk af tegen stof met papier, niet met plastic: onder plastic blijft vocht hangen en kan schimmel ontstaan. En hang of zet niets tegen een buitenmuur die koud wordt — daar slaat condens neer, precies aan de achterkant van uw doek.
